zondag 11 januari 2026

GRIFFEL EN LEI



Om te leren schrijven oefende je op school met een griffel en een lei zodat er geen papier werd verkwist. Met een vochtig sponsje veegde je de lei weer proper en ook vandaar de uitdrukking "met een schone lei beginnen". Schrijven met een pennenstok en inkt in een schrift was enkel voor de grotere leerlingen weggelegd.

HERGEBRUIK
Het gebruik van lei en griffel is al uit de 18de eeuw bekend. Een groot voordeel was de mogelijkheid tot hergebruik: het geschrevene kon met een natte spons weer worden uitgewist en na droging stonden lei en griffel opnieuw ter beschikking van de leerling. Vandaar dat bij het leren schrijven de griffel goede diensten bewees: fouten en hanenpoten waren nauwelijks een probleem, doordat ze geen materiaalverlies veroorzaakten, want papier was kostbaar en inkt ook. Maar ook voor andere bewerkingen die geen blijvend resultaat vergden waren lei en griffel bruikbaar, zoals voor het uitwerken van rekensommen. 

Nadelen 
Aan het gebruik kleefden ook nadelen. Het gekras van de griffel kon hinderlijk zijn en bovendien werd de lei na verloop van tijd glanzend, waardoor hij een veel minder fraai resultaat te zien gaf dan een dof exemplaar. 

Armoedig imago 
Toen in de loop van de negentiende eeuw het potlood en de kroontjespen in zwang kwamen, kreeg de griffel langzamerhand een eenvoudig of zelfs armoedig imago. Rond 1900 begon het gebruik merkbaar af te nemen en leerden kinderen schrijven door eerst met potlood te oefenen en bij voldoende vaardigheid over te gaan op de pen. Maar tot in de jaren 1960 zijn lei en griffel nog wel gebruikt.

X

Geen opmerkingen:

Een reactie posten

ROGGESCHOVEN LADEN

Ingekleurde versie Upscaled X