vrijdag 11 september 2026

SIJZEN IN HET HANGNET


Op het eerste gezicht lijkt het alsof tientallen kleine vogels zomaar uit de lucht zijn gevallen. In het bijna onzichtbare hangnet hangen overal sijzen, sommige met de kop naar beneden, andere met uitgespreide vleugels tussen de fijne mazen. Hun groengele veren lichten op tegen het donkere net en het dichte struikgewas. Voor de vogels is hun lange trektocht hier even onderbroken. Het afgebeelde net wordt door vogelkundigen meestal een mistnet genoemd. De uiterst dunne, donkere draden vallen tussen bomen en struiken nauwelijks op. Wanneer een vogel tegen het net vliegt, belandt hij in een losse plooi of “zak” van het netwerk. Daardoor blijft hij hangen zonder dat het net strak om zijn lichaam wordt getrokken. De vogels moeten vervolgens zo snel mogelijk en uiterst voorzichtig door een ervaren vogelringer worden losgemaakt. Op de foto is te zien hoe de ringer langs het net gaat en de sijzen één voor één verzamelt. Dat vraagt geduld en vaste handen. Eerst worden de pootjes bevrijd, daarna de vleugels en ten slotte het kopje. Een vogel die ondersteboven hangt, is dus niet noodzakelijk gewond: het is vooral belangrijk dat hij rustig wordt benaderd en niet langer dan nodig in het net blijft.

Kleine reizigers uit het noorden

De sijs (Spinus spinus) is een kleine vinkachtige die herkenbaar is aan haar geelgroene verenkleed, donkere vleugels en opvallende gele vleugelstrepen. Bij volwassen mannetjes zijn ook de zwarte kruin en keel kenmerkend. Vrouwtjes en jonge vogels zijn doorgaans grijzer, bleker en sterker gestreept. Sijzen leven vooral van kleine zaden. Ze zoeken die behendig tussen de elzenproppen, in berken en in naaldbomen. Daarbij hangen ze geregeld ondersteboven aan dunne twijgen, bijna zoals mezen. In sommige jaren verschijnen in het najaar en de winter grote groepen in onze streken. Het aantal wisselt sterk en hangt onder meer samen met de hoeveelheid beschikbaar voedsel in Noord- en Midden-Europa. Tijdens de najaarstrek verplaatsen de vogels zich vaak in losse, roepende groepjes. Hun zachte, wat klaaglijke vluchtroep verraadt hun aanwezigheid soms al voordat men ze hoog boven de boomtoppen ziet. Wanneer een grote vlucht laag langs een bosrand trekt, kunnen verscheidene vogels kort na elkaar in hetzelfde mistnet terechtkomen. Zo ontstaat het indrukwekkende beeld op de foto.

Een metalen paspoort

Na het losmaken krijgt iedere vogel bij wetenschappelijk ringonderzoek een uiterst licht metalen ringetje rond de poot. Op dat ringetje staan een uniek nummer en de naam of code van het verantwoordelijke ringstation. Daarna worden meestal soort, geslacht en leeftijd vastgesteld. De ringer kan ook de vleugellengte meten, het gewicht bepalen en kijken naar de conditie van het verenkleed en de vetvoorraad. Die gegevens vertellen iets over de gezondheid van de vogel op het ogenblik van de vangst. Wanneer dezelfde sijs later opnieuw wordt gevangen of elders wordt teruggevonden, vormt het ringnummer de verbinding tussen beide plaatsen en tijdstippen. Zo kunnen onderzoekers trekroutes, overwinteringsgebieden, levensduur en overlevingskansen bestuderen. Ringonderzoek heeft in de voorbije eeuw bijzonder veel kennis opgeleverd over de trek en de verspreiding van vogels. De Britse ornithologische onderzoeksorganisatie BTO vermeldt dat ringgegevens niet alleen trekroutes blootleggen, maar ook informatie verschaffen over broedsucces, overleving en veranderingen binnen vogelpopulaties. Na de korte behandeling wordt iedere sijs onmiddellijk weer vrijgelaten. Even rust het kleine vogeltje in de hand van de ringer. Dan openen de vingers zich en verdwijnt het opnieuw tussen de bomen, terug naar zijn soortgenoten en naar de vrijheid.

Van vroegere vogelvangst naar wetenschappelijk onderzoek

Vogelvangst kent in onze streken een lange geschiedenis. Vroeger werden sijzen, putters, kneuen en andere zangvogels gevangen om hun zang, hun kleur of om ze thuis in een kooi te houden. Daarbij gebruikte men onder meer slagnetten, lokvogels, lijmstokken en later ook fijnmazige netten. De sijs was geliefd omdat ze levendig was, betrekkelijk gemakkelijk tam werd en een zacht kwetterend lied liet horen. Wat op deze moderne foto gebeurt, mag echter niet met die oude vogelvangst worden verward. Het doel is hier niet om de vogels te verkopen, op te sluiten of te doden, maar om ze kort vast te houden voor onderzoek en daarna weer los te laten. Binnen de Europese Unie is het opzettelijk vangen van wilde vogels in beginsel verboden. Wetenschappelijk ringwerk mag uitsluitend plaatsvinden onder strikte voorwaarden en met de nodige vergunningen. De Europese Vogelrichtlijn verbiedt de doelbewuste vangst van wilde vogels en laat afwijkingen voor onder meer onderzoek alleen onder gecontroleerde omstandigheden toe.

Een kostbaar ogenblik

De foto toont daarom meer dan een net vol geelgroene vogels. Zij legt een kort ogenblik vast waarop mens en trekvogel elkaar ontmoeten. De sijzen zijn op weg, mogelijk over honderden of zelfs duizenden kilometers. Hun tocht voert over bossen, velden, rivieren en landsgrenzen. Geen van hen weet dat het kleine ringetje om de poot later misschien een belangrijk stukje van hun levensverhaal zal prijsgeven. Enkele minuten nadat het net vol leven hing, is het opnieuw leeg. Alleen het zachte ritselen van de bladeren blijft achter. Hoog boven het struikgewas klinkt alweer het ijle roepje van de sijzen. De vlucht sluit zich en trekt verder, alsof er niets is gebeurd — maar hun korte oponthoud heeft de wetenschap opnieuw een paar kleine geheimen van de grote vogeltrek onthuld.

Geen opmerkingen:

Een reactie posten

BELGISCH BOERENPAARD MET DE SLAAGKAR OM DE MEST TE LADEN

Updated Even rust op het boerenerf. Het Belgische boerenpaard staat ingespannen voor de houten slaagkar, waarmee de mest naar het land werd ...