woensdag 1 juli 2026

DE EEKSCHILLER - EEN BIJNA VERDWENEN AMBACHT

Ingekleurde versie

Upscaled

Op het eerste gezicht lijkt dit een eenvoudige werkfoto van een man die een boomstam bewerkt. Toch vertelt dit beeld een bijzonder verhaal over een beroep dat ooit onmisbaar was op het Vlaamse platteland: dat van de eekschiller. Decennialang voorzagen deze vaklieden de leerlooierijen van een kostbare grondstof, gewonnen uit de bast van eikenbomen. De man op de foto staat geconcentreerd aan zijn werkbank. Voor hem ligt een pas geveld stammetje waarvan de schors zorgvuldig wordt verwijderd. Op de kar links liggen reeds ontbaste stammen opgestapeld, klaar voor verder gebruik als timmerhout of brandhout. Achter hem liggen hopen schors, die destijds een veel grotere economische waarde hadden dan men vandaag zou vermoeden. In de eerste helft van de twintigste eeuw werd eikenschors – ook wel eek genoemd – veel gebruikt bij het looien van leer. De bast bevat grote hoeveelheden looizuur (tannine), een natuurlijke stof die dierenhuiden omzet in duurzaam leer. Zonder deze grondstof konden schoenmakers, zadelmakers en leerlooierijen hun ambacht nauwelijks uitoefenen. Het schillen gebeurde uitsluitend wanneer de sapstroom in de bomen op gang kwam, meestal tussen april en juni. In die korte periode liet de bast zich gemakkelijk losmaken van het hout. Met speciaal gereedschap werd de schors voorzichtig verwijderd om ze vervolgens te drogen. Daarna werd ze verkocht aan leerlooierijen, waar ze tot poeder werd vermalen en gebruikt in grote looikuipen. Het werk vereiste ervaring, kracht en nauwkeurigheid. Een beschadigde schors verloor immers een deel van haar waarde. Lange werkdagen waren eerder regel dan uitzondering, want tijdens het korte seizoen moest zoveel mogelijk eek worden geoogst. Deze foto toont meer dan een arbeider aan het werk. Ze laat een periode zien waarin vrijwel niets verloren ging. Het hout kreeg een tweede leven als bouw- of brandhout, terwijl de schors een essentieel onderdeel vormde van een eeuwenoud productieproces. Die kringloopeconomie was vanzelfsprekend lang voordat het begrip duurzaamheid bestond. Met de opkomst van chemische looistoffen na de Tweede Wereldoorlog verdween het beroep van eekschiller geleidelijk uit het straatbeeld. Wat ooit een vertrouwd voorjaarswerk was in bosrijke streken van Vlaanderen en Nederland, leeft vandaag vooral nog voort in oude foto's zoals deze.  Deze opname is daarom niet alleen een herinnering aan hard lichamelijk werk, maar ook een waardevol historisch document. Ze houdt de herinnering levend aan een ambacht dat een belangrijke schakel vormde tussen bosbouw, landbouw en de leerindustrie, en dat een onmisbare plaats innam in het dagelijkse leven van onze voorouders.

(Geschreven door Conaert Jp)

X

Geen opmerkingen:

Een reactie posten

BELGISCH BOERENPAARD MET DE SLAAGKAR OM DE MEST TE LADEN

Updated Even rust op het boerenerf. Het Belgische boerenpaard staat ingespannen voor de houten slaagkar, waarmee de mest naar het land werd ...